Verenigingen in het nauw

19 december 2014

De LKvV ontfermt zich over het lot van de actieve student; voor ons een student die lid is van een studentenvereniging. Onze boodschap is echter breder dan enkel de lotsbestemming van de verenigingstudent. Deze student wil de vrijheid en eigen verantwoordelijkheid houden om zich zowel persoonlijk als maatschappelijk te kunnen ontplooien tijdens zijn of haar studie. Of het nu gaat om het bouwen van een solarcar aan de TU Delft of het voorzitten van een studentenorkest: het is cruciale kennis en ervaring voor je toekomstige loopbaan. Deze student maakt zich echter zorgen over de aardverschuivingen in het hoger onderwijslandschap waar het leenstelsel verantwoordelijk voor is.

Afgelopen weken is de grootste herziening in hoger onderwijs sinds de Tweede Wereldoorlog met een noodgang door de Tweede Kamer gejaagd. Achterkamertjes bleken het hoofdtoneel en veel ruimte voor onderhandelingen met belangengroepen was er niet. ‘Een spoedige behandeling leidt tot tijdige helderheid’ zou een niet nader te benoemen politicus hebben gezegd, maar ik vertaal dit naar angst over het oordeel van de Eerste Kamer. De Provinciale Statenverkiezingen staan voor de deur en de minister wil niets aan het toeval overlaten. Snel genoeg zullen we weten of de democratie aan het langste eind trekt wanneer hier de bijl zal vallen over dit wetsvoorstel.

Het uitgangspunt van het leenstelsel is het realiseren van een kwaliteitsslag in het hoger onderwijs waar overheid, hoger onderwijsinstellingen en studenten van zullen profiteren. Met het verdwijnen van de basisbeurs zal de persoonlijke bijdrage van de student aan zijn of haar onderwijs toenemen. Tuurlijk is een dergelijke kwaliteitsinvestering noodzakelijk. Toch kijkt de actieve student met argusogen naar dit voorstel. Waarom? Omdat zij zich ongehoord voelen in de contracten die tussen overheid en onderwijsinstanties worden gesloten.  Als de voorgenomen maatregelen tot einddoel hebben de onderwijskwaliteit te verbeteren, waarom ligt de focus van deze onderhandelingen dan niet bij de belangen die de student zelf voor ogen heeft met de leeromgeving?

Om die reden oordeelt de actieve student en de LKvV niet negatief over een leenstelsel, maar wel over het leenstelsel zoals momenteel vormgegeven. Wanneer prioriteit wordt gegeven aan een spoedige behandeling van dit voorstel om studenten tijdig helderheid te bieden, dan zal deze helderheid enkel benadrukken dat de huidige politieke voorwaarden voor de actieve student nog ontoereikend zijn. Waarom kan een studentenbestuurder, die kiest voor collegegeldvrij besturen, niet lenen via DUO terwijl elke modale student daar vanaf september 2015 toe gedwongen wordt? Het is één van de vraagstukken zonder antwoord.

In het leenstelsel wordt gesteld dat de basisbeurs een instrument is dat zijn oorspronkelijke doel niet langer dient anno 2014. Dit geldt evenzo voor de verwachtingen waar de student op moet anticiperen binnen de huidige studiecultuur. Van hem of haar wordt verwacht zo snel mogelijk een diploma te halen. De arbeidsmarkt vraagt echter meer dan een excellente cijferlijst om te kunnen concurreren voor een carrière, namelijk nevenactiviteiten en werkervaring. Vanuit hoger onderwijsinstellingen wordt, vanuit het oogpunt van financieel rendement, extracurriculaire ontplooiing niet aangemoedigd maar eerder geremd. Diploma’s gaan immers als warme broodjes over de toonbank en de groep hogeropgeleiden blijft explosief stijgen. De LKvV legt deze paradox bloot en stelt dat verenigingen onder meer inspelen op deze behoefte vanuit de arbeidsmarkt én de actieve student. Verenigingen, met hun rijke historie en grote diversiteit, bieden naast een sociaal vangnet en een economische motor voor de stad ook een leerschool voor ’21st century skills’ die niet in de collegebanken kunnen worden opgedaan.

Momenteel vormt het leenstelsel een gevaar voor de continuïteit en bedrijvigheid van verenigingen, maar de oplossingen liggen al klaar. De LKvV en haar achterban hopen daarom op een open dialoog om deze oplossingen door te voeren en daarmee de kansen en vrijheden van de actieve student te waarborgen. Tot die tijd blijft de LKvV in de voorhoede van de strijd.

Bas Evers
Vice Praeses der Landelijke Kamer van Verenigingen